Aptomat (CB) là gì?
Aptomat (Circuit Breaker – CB) là thiết bị đóng cắt và bảo vệ mạch điện khi xảy ra quá tải, ngắn mạch hoặc rò điện. CB tự động ngắt khi dòng vượt quá ngưỡng cho phép, giúp bảo vệ dây dẫn, thiết bị và hạn chế nguy cơ cháy nổ.
Trong hệ thống dân dụng – công nghiệp, CB được lắp tại tủ điện tổng, tủ nhánh, máy móc và các tuyến cấp điện sử dụng cáp 0.6/1kV như cáp nhôm AXV hoặc dây nhôm vặn xoắn ABC.
Cấu tạo cơ bản của Aptomat
- Tiếp điểm đóng cắt
- Hộp dập hồ quang
- Cơ cấu truyền động
- Bộ bảo vệ quá tải (lưỡng kim)
- Bộ bảo vệ ngắn mạch (cuộn điện từ)
Nguyên lý chống quá tải
Quá tải xảy ra khi dòng tăng vượt mức nhưng không đột ngột. CB sử dụng lưỡng kim để phát hiện và cắt mạch khi dòng cao kéo dài.
Cách hoạt động của cơ cấu lưỡng kim
- Dòng tăng → CB nóng lên
- Tấm lưỡng kim cong do nhiệt
- Khi cong đến giới hạn → CB nhả và ngắt mạch
Cơ chế này dựa trên phát nóng I²R, nên khi dòng tải dây nhôm vượt mức lâu dài, CB sẽ ngắt để bảo vệ dây và lớp cách điện PVC/XLPE.
Nguyên lý chống ngắn mạch
Ngắn mạch tạo ra dòng sự cố rất lớn. CB sử dụng cuộn điện từ để phát hiện tức thời và cắt mạch nhanh.
Cách hoạt động của cuộn hút điện từ
- Dòng ngắn mạch tăng đột biến
- Lực hút điện từ mạnh → kích hoạt cơ cấu nhả
- CB cắt mạch, hồ quang bị dập trong buồng dập
Nhờ cơ chế này, dây dẫn và cáp điện — đặc biệt là các tuyến lớn như cáp ngầm nhôm XLPE — được bảo vệ trước dòng sự cố cao.
Tại sao Aptomat quan trọng trong hệ thống điện?
- Bảo vệ dây dẫn khỏi phát nóng và chảy cách điện
- Bảo vệ hệ thống khi xảy ra ngắn mạch
- Đảm bảo thiết bị hoạt động ổn định
- Bảo vệ con người khỏi rò điện (CB chống giật)
- Là thiết bị bắt buộc trong các tủ điện hạ áp
Ví dụ thực tế
Một nhà xưởng dùng nhiều động cơ 3 pha. Khi động cơ bị kẹt hoặc quá tải, dòng tăng dần khiến lưỡng kim trong CB tác động cắt mạch.
Nếu dây dẫn không đúng thông số kỹ thuật, nguy cơ cháy nổ rất cao.
Khi xảy ra chạm pha → ngắn mạch, cuộn điện từ phản ứng tức thì để bảo vệ tuyến cáp AXV.
Kết luận
Aptomat là thiết bị bảo vệ quan trọng nhất trong hệ thống điện hạ áp. Nhờ cơ chế lưỡng kim và điện từ, CB bảo vệ dây dẫn, thiết bị và người dùng.
Khi thiết kế hệ thống điện, việc chọn đúng dòng định mức và khả năng cắt (Icu/Ics) của CB là yêu cầu bắt buộc.
Liên hệ tư vấn kỹ thuật và nhận báo giá tốt:
Hotline/Zalo: 0397.996.388 (Bấm gọi ngay)
Xưởng cáp nhôm: 403 Ỷ Lan – Gia Lâm – Hà Nội
Website: daycapdiennh.com
